Ons beleid

Thema Landschap:

Landschap is niet statisch en is een effect van natuurlijke en culturele processen. Ook het Groninger landschap is altijd aan verandering onderhevig geweest, maar het verschil met recente ontwikkelingen is de snelheid waarmee toekomstige wijzigingen zullen optreden. We staan aan de vooravond van grote veranderingen en transities op het vlak van energie, klimaat, grondstoffen en landgebruik.

Onmiskenbaar leggen opgaven als zonneweides, windparken, energietransport en -opslag een grote druk op het landelijk gebied en de toekomst van het Groninger landschap. De herinrichtingen voor aangepast landgebruik en duurzaam bodemgebruik zullen het landschap transformeren. Daarmee is vergroening van het (stedelijk) landschap actief op zowel het front van koeling, als op CO2-opvang. Deze ingrepen, evenals de energietransitie, kunnen als kansen gezien worden om nieuwe, waardevolle landschappen te creëren. Ontwerpend onderzoek en een regionale benadering helpen om meer grip te krijgen op de ruimtelijke vertaling van de transitieopgaven richting een post-fossiel landschap.

Daar waar vraag en aanbod dicht bij elkaar liggen (stedelijke en industriële regio's) en in die delen van Groningen waar stevige klimaatopgaven liggen (o.a. Veenkoloniën), zal het aanzien van het landschap behoorlijk veranderen. Het is de snelheid waarmee, en de vorm waarin, die een extra dimensie geven aan de maatschappelijke participatie in en acceptatie van deze opgaven.

Thema Natuur: 

Zeker sinds het "Bestuursakkoord Natuur" tussen Rijk en provincies van 2012, is natuur een kerntaak van de provincies. De Provincie Groningen is onder meer verantwoordelijk voor de realisering van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) in uiterlijk 2027. Die realisering is al ver gevorderd, zo is al 84 % van de nieuw aan te leggen natuurgebieden in Groningen verworven. De aankoop en inrichting van deze nieuwe natuur lijdt tot successen zoals de vestiging in het Zuidlaardermeergebied van maar liefst drie soorten, zeldzame moeras-sterns. De realisering van de laatste hectares van de NNN zal de Provincie de komende jaren veel inzet kosten omdat het daarbij vaak om gebieden gaat waar de situatie complex is.

De provinciale rol op het gebied van natuur is sinds 1 januari 2017 nog verder versterkt met de inwerkingtreding van de nieuwe Wet Natuurbescherming. De provincie is nu het bevoegd gezag voor de uitvoering van veel onderdelen van deze wet, waaronder soortbescherming en populatiebeheer. Wij geven invulling aan deze taak door het stimuleren van een 'ecologische plus' bij vergunningen en ontheffingen, waarmee beschermde soorten profiteren van (ruimtelijke) ontwikkelingen. Daarnaast ondersteunen en initiëren wij projecten ten behoeve van kwetsbare soorten, die voor hun leefgebied sterk afhankelijk zijn van Groningen. Tot slot hebben wij een nieuwe taak in de bestrijding van invasieve exoten. Dat zijn uitheemse soorten die schadelijk zijn voor de inheemse flora en fauna. Vanuit onze coördinerende rol werken wij samen met onze partners aan een provinciebrede aanpak voor deze soorten.

De komende jaren zal er in het stedelijk en landelijk gebied veel gaan veranderen als gevolg van aanpassing aan het veranderend klimaat en door de energietransitie. Daarbij zetten we in op een zorgvuldige inpassing van hernieuwbare energiebronnen zodat er bijvoorbeeld geen weidevogels worden verstoord in de gebieden die voor hen het meest belangrijk zijn. Anderzijds benutten we de kansen die de genoemde ontwikkelingen voor natuur bieden. Zo zorgen we voor een robuust en onderling goed verbonden natuurnetwerk omdat dat beter bestand is tegen klimaatveranderingen. Ook zetten we ons in voor een meer natuur inclusieve landbouw die beter bestand is tegen weerextremen zoals langdurige droogte. Daarnaast vinden we het van belang dat er bij wind- en zonne-energieopwekking ook natuurkwaliteit wordt toegevoegd. Dat kan bijvoorbeeld door bij de inrichting van een zonnepark ook altijd een deel daarvan voor natuurontwikkeling te bestemmen. Tenslotte biedt ook de benodigde aanpassing van de kustverdediging aan de zeespiegelstijging kansen voor natuurontwikkeling. Het project "Dubbele dijk" tussen Eemshaven en Delfzijl, dat momenteel in  uitvoering is, is daar al een voorbeeld van.

Thema Bereikbaarheid

De toenemende concentratie van bevolking en werkgelegenheid in de stad Groningen en de krimp buiten de stad is ook terug te zien in het verkeer en vervoer. Het drukste vervoer vindt plaats naar de stad, met de sterkste groei op de verbindingen met de hoogste kwaliteit: de rijkswegen, de hoogwaardige buslijnen en de treinverbindingen.
 
Krimp leidt in de provincie niet automatisch tot afnemende verkeersintensiteiten. Het verdwijnen van voorzieningen uit dorpen leidt tot een grotere mobiliteit over langere afstand. Uit analyses voor de regio Groningen-Assen blijkt bijvoorbeeld dat het verkeer van buiten de regio Groningen-Assen naar de stad sterker is toegenomen dan het verkeer binnen de regio. Dit verklaart waarom het verkeer op de rijkswegen groeit, terwijl het verkeer op onze provinciale wegen redelijk stabiel is.
 
Ook groeit het woon-werkverkeer vanuit de stad naar omliggende plaatsen. Verklaring hiervoor kan zijn dat steeds meer (hoogopgeleide) jonge stellen in de stad blijven wonen, maar voor een deel ook gaan werken in gespecialiseerde functies in de regio.
 
Een vergelijkbare ontwikkeling zien we in het openbaar vervoer: waar wij de kwaliteit verbeteren stijgt het gebruik en/of vindt een verschuiving plaats. De hoogwaardige buslijnen en de regionale treinen doen het goed.
 
Op de fietspaden lijkt de negatieve tendens met steeds dalende aantallen fietsers afgebogen naar een stabilisatie. Fietsen blijft echter erg weersafhankelijk en kan van jaar op jaar sterk verschillen. Echte groei zien we alleen in de stad, met name door studenten naar Zernike. De introductie van de OV-jaarkaart voor MBO-studenten verklaart mogelijk dat er in 2017 in de stad een duidelijke afname van fietsers is gemeten.
 
Waren er aan het begin van deze eeuw jaarlijks tussen de 40 à 55 dodelijke slachtoffers, de laatste 10 jaar fluctueert het aantal rond de 25 dodelijke slachtoffers. Ook het aantal ziekenhuisgewonden daalt niet. Er ligt een forse opgave gezien de lange termijn-ambitie van 0 verkeersslachtoffers.

Thema Bodem

De veengebieden in Groningen vragen vanwege de relatie met klimaat en bodemdaling de komende jaren om extra aandacht. De provincie ontwikkelt een aanpak om de negatieve effecten van veenoxidatie waar mogelijk tegen te gaan.

Thema Water

Klimaatverandering is van grote invloed op ons waterbeheer. De zeespiegel stijgt, er vallen intensievere buien en het is vaker lang droog. Dat heeft gevolgen voor de waterveiligheid, bodemdaling, gewasopbrengsten, geeft wateroverlast in de stad maar ook hittestress. De vraag naar zoet water wordt groter doordat er meer verdampt. Dat kan betekenen dat we in de toekomst te maken gaan krijgen met tekorten. Tegelijkertijd stijgt de zeespiegel, wat betekent dat de dijken daarin mee moeten groeien. Kortom, water wordt een steeds belangrijker onderwerp en leidend bij het maken van ruimtelijke keuzes.

De infographic hieronder geeft een goed beeld van de effecten van klimaatverandering op ons watersysteem.

 Infografic met de effecten van klimaatverandering op ons watersysteem

foto 1: Beeldbank provincie Groningen, (CC BY-NC 4.0)